Lausanne World Pulse – Partnering in Peru to Serve the Quechuas (Perupi qheswa runakunata servinapaqmi aynipi llank'ashanku)

By Irma Inugay Phelps
June / July 2013

Inkakunaq herencia saqesqankumanta hinaspataq kunan imaynataq kawsashanku
Sichus ñawpa tiempo imayna kasqanta qhawasun chayqa, astawan allinta entiendesunchis imaraykuchus yanapayninchis Diospa Simin Qelqa ñawinchanankupaq allin kasqanta. Inkakunaq kawsayninku astawan allin karqan 1400 watakunamanta 1600 hina watakunakama. Paykuna tiyarqanku sierra partipi, Qosqo llaqtamantataq inkakuna kamachiqku. Qosqoqa Peru suyupi kashan. Kunan tiempopi inkakunaq miraynin runakuna kawsashanku kay suyukunapi: Ecuador, Colombia, Peru, Bolivia, Chileq Argentinaq qonti lawpipas. Paykunaqa reqsisqa kanku qheswa otaq kichua sutimanta. Qheswa simiqa manan kaqllatachu tukuy maypipas rimanku. Simikunata estudiaqkuna ninku ichapas kinsa chunka pisqayoq astawanraq huk niraq huk niraqpas qheswa rimaykuna kasqanta. Wakinqa yaqapas entiendenakunku, wakinñataq nishu sasa entiendenakunankupaq.

Españolkuna chayamusqankumantapacha tawa pachak astawanraq wataña pasarun. Chay pachamanta wakin qheswa rimaqkunan castellanollataña rimaspa mistikuna hina kanku; wakinñataq iskay simikunata rimayta yachanku imaraykuchus huch′uy llaktakunapi tiyanku, hukkunañataq hatun llaqtakunaq muyuriqninkunapi. Chayna kaqtinpas astawan askha campollapi tiyanku runasimillata rimaspa. Paykunaqa nishu allin llank′aq kaspanku tarpunku, uywankunata michinkupas, wakintaq sumaqta awayta yachanku.

Chay 1900 qhepa watakuna qheswa runakunaman apamurqan mosoq kawsayta. Maytapas carreterakuna chayasqanrayku paykuna reqsishanku hukniraq p′achakunata, mikhunata, imay niraq cosaskunatapas. Mana chaykunata rantinankupaq ayparuspa wakinqa astawan llakisqa kanku imaraykuchus sapa p′unchay mikhunanta tarinallankupaq llank′anshanku. Hinataq askha comunidaskunapi ushaq killakunapi mana yaqa kuraq qharikuna kanchu imaraykuchus paykuna hatun llaqtakunaman riyta yachanku ima sasa ruwaykunapi llank′aq.

Kikin rimayninkupi yachachiqtinku iglesia wiñashan
Yaqapas llapallan qheswa rimaqkuna católico kani nispa niqtinkupas cheqaqta rimaspa chaqrunku cristianoq yupaychaspa ruwayninkuta ñawpa machunkunaq iñiyninkunawan. Llaqtankuq patronninpa p′unchay chayamuqtin hatun fiestata ruwaspanku mana santollapaqchu haywapunku aswanpas apukunatapas yupaychaspa haywanku. Pachak wata aswanña, qheswa rimaq runakunaman maypiña tiyaqtinkupas, Jesucristomanta allin willakuyninta yachachishanku. Diospa Simin Qelqamanta yachachiqkuna mana sayk′uspa tukuy mayta rillashanku yachachiq, chayrayku kaypi-chaypi aslla kaspankupas iñiqkuna huñunakushanku. Chayta qhawaspa misionerokuna qheswaman t’ikrachiyta qallarirqanku Diospa simin Qelqaq Mosoq Rimanakuy nisqa t′aqanta. Kunanqa llapallan Diospa Simin Qelqa t′ikrachisqa kashanña tawa qheswa suyukunapaq, chaymanta Mosoq Rimanakuy chunka pusaqniyoq qheswa rimaq suyukunapaqpas kashanña. Peru suyupitaq Institutopi llank′aqkuna qheswa rimaqkunawan aynipi llank′aspanku chunka suyukunapaq t’ikrachirqanku.

Qosqopaq 1947 watapi Sociedad Bíblica Peruana nisqa, Mosoq Rimanakuy t’ikrachisqata horqomurqan; chaymanta 1988 watapi llapa Diospa Simin Qelqa lloqsirqan. 2004 watapiñataq Diospa Simin Qelqa revisasqata Yayanchis Diosman añanchaspa presentarqaku. Kunan watakama yaqapas pisqa chunka waranqa patarakunata rantirunkuña.

Pages: ALL   Prev    1    2    3    4    5    6    7    8    9    10    Next   

Irma Inugay Phelps has Peruvian and Japanese roots. She was trained as a grade school teacher. Since joining Wycliffe Bible Translators in 1971 she has been involved in Bible translation and literacy work with Quechuas in different areas of Peru.